การลงทุนส่งเสริมการมีส่วนร่วมของเศรษฐกิจในห่วงโซ่คุณค่าของโลก: รายงานการศึกษา

17 พฤษภาคม 2022 หน่วยสนับสนุนนโยบายเอเปค กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย

รายงานการศึกษาฉบับใหม่ของหน่วยสนับสนุนนโยบายเอเปค (APEC Policy Support Unit) เปิดเผยว่าการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศเป็นเส้นทางที่สำคัญสู่การมีส่วนร่วมในห่วงโซ่คุณค่าระดับโลก ซึ่งแสดงให้เห็นว่าการสะสมจากการลงทุนมีส่วนร่วมในการพัฒนา

ดร.อัคหมัด บาฮากี (Akhmad Bayhaqi) นักวิเคราะห์อาวุโสของหน่วยสนับสนุนนโยบายเอเปคกล่าวว่า “เมื่อสมาชิกถือตำแหน่งศูนย์กลางในเครือข่ายการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ พวกเขามีแนวโน้มที่จะเป็นศูนย์กลางในเครือข่ายการค้าในห่วงโซ่คุณค่าของโลกด้วย”

“เมื่อสมาชิกเอเปคมีส่วนร่วมในห่วงโซ่คุณค่าระดับโลก จะเป็นช่องทางในการไล่ตามการพัฒนาอุตสาหกรรมและการยกระดับเศรษฐกิจ โดยเฉพาะอย่างยิ่งกรณีของประเทศกำลังพัฒนาจำนวนมาก” ดร.บาฮากี กล่าวเสริม

ภูมิภาคเอเปคเป็นผู้รับการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศรายใหญ่ (foreign direct investment: FDI) โดยมีสัดส่วนถึงร้อยละ 52 ของมูลค่าการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศทั่วโลก ภูมิภาคเอเปคมีพื้นที่เกือบร้อยละ 68 ของการไหลเข้าของการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศทั้งหมดของโลก โดยอิงจากธุรกรรมที่บันทึกในปี 2020

การลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศมีบทบาทสำคัญต่อเศรษฐกิจ เพราะ เป็นการรวบรวมเงินทุน ทักษะ ความรู้ และนวัตกรรมที่จำเป็นเพื่อการเอาชนะการแข่งขันในตลาดโลก ผลการศึกษาพบว่าประเทศกำลังพัฒนาในเอเชียตะวันออกมีความกระตือรือร้นเป็นพิเศษกับการยกระดับเศรษฐกิจของการบูรณาการเข้ากับห่วงโซ่คุณค่าของโลก เช่น สมาชิกเอเปคที่ก้าวหน้าในภูมิภาคนี้มักมีพื้นฐานเกี่ยวกับการผลิตที่มีเทคโนโลยีสูงหรือภาคต้นน้ำ เช่น การวิจัยและพัฒนา ในขณะที่เศรษฐกิจในตลาดเกิดใหม่ของภูมิภาคมักเกี่ยวข้องกับภาคการผลิตที่ใช้แรงงานมากหรือภาคปลายน้ำ

รายงานการศึกษายังเน้นว่า การลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศมีส่วนในการผลิตภายในประเทศสำหรับสร้างพื้นฐานห่วงโซ่การผลิตระดับโลก โดยบริษัทท้องถิ่นทำหน้าที่เป็นซัพพลายเออร์และสามารถสร้างพันธมิตรเชิงกลยุทธ์กับบริษัทข้ามชาติ

การเป็นเจ้าของธุรกิจของต่างชาติก็ส่งผลต่อประสิทธิภาพการทำงานเช่นกัน เช่น ในอินโดนีเซียมีธุรกิจที่มีเจ้าของชาวต่างชาติ 10 เปอร์เซ็นต์ขึ้นไปบันทึกการขายประจำปีและการเติบโตด้านผลิตภาพที่แข็งแกร่ง ขณะที่อยู่ในเวียดนามสามารถดำเนินการอย่างแข็งแกร่งทั้งในด้านยอดขายและการเติบโตของการจ้างงาน

“ในขณะที่การมีส่วนร่วมในห่วงโซ่คุณค่าทั่วโลกดูเหมือนจะดึงดูดการลงทุนจากต่างประเทศในหลายประเทศเศรษฐกิจเกิดใหม่ ความสัมพันธ์ไม่มีความชัดเจนเนื่องจากการลงทุนขึ้นอยู่กับกรอบการกำกับดูเชิงสถาบันในวงกว้าง” ดร.บาฮากีอธิบาย

ดร.บาฮากีกล่าวเสริมว่า “หมายความว่าสมาชิกเอเปคยังคงต้องดำเนินการปฏิรูปโครงสร้างและผลักดันกรอบการกำกับดูแลที่มีเสถียรภาพและโปร่งใสสำหรับการลงทุน สมาชิกสามารถหันไปใช้ความคิดริเริ่มของเอเปค เช่น แผนปฏิบัติการอำนวยความสะดวกด้านการลงทุน (Investment Facilitation Action Plan) ซึ่งสนับสนุนกระแสการลงทุนทางตรงจากต่างประเทศ ผ่านการเสริมสร้างเสถียรภาพของสภาพแวดล้อมการลงทุน ตลอดจนเพิ่มความสามารถในการคาดการณ์และความสอดคล้องในนโยบายที่เกี่ยวข้องกับการลงทุน”

รายงานระบุว่าการมีส่วนร่วมในห่วงโซ่คุณค่าทั่วโลกในเอเปคเพิ่มขึ้นถึงร้อยละ 50 โดยมีกลุ่มการค้าที่ใหญ่ที่สุด 5 กลุ่ม (ไม่รวมปิโตรเลียมและเหมืองแร่) ที่เกิดขึ้น ทั้งในกลุ่มสิ่งทอและเครื่องแต่งกาย ผลิตภัณฑ์โลหะ ไฟฟ้าและเครื่องจักร อุปกรณ์ขนส่ง และตัวกลางทางการเงินและกิจกรรมทางธุรกิจ

“เราจำเป็นต้องพิจารณาถึงประโยชน์ทางเศรษฐกิจของการมีส่วนร่วมในห่วงโซ่คุณค่าระดับโลกและการลงทุนทางตรงจากต่างประเทศ และสำรวจความสัมพันธ์ระหว่างการมีส่วนร่วมของการผลิตแบบห่วงโซ่มูลค่า (GVC) และการลงทุนทางตรงจากต่างประเทศ (FDI)”

หมายเหตุ

ผู้สนใจสามารถอ่านรายงานฉบับเต็ม เรื่อง The FDI Network, Global Value Chain Participation and Economic Upgrading ได้ที่ https://www.apec.org/publications/2022/05/the-fdi-network-global-value-chain-participation-and-economic-upgrading

ที่มา

APEC. (17 May 2022). Investment Promotes Economies’ Participation in Global Value Chains: Study. Retrieved from  https://www.apec.org/press/news-releases/2022/investment-promotes-economies-participation-in-global-value-chains-study

แปลและเรียบเรียงเป็นภาษาไทยโดย

นายศิวศิลป์ จุ้ยเจริญ

นักวิจัยประจำสถาบันอาณาบริเวณศึกษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์