เอเปคกับบทบาทผู้สนับสนุนความยืดหยุ่นของห่วงโซอุปทาน

02 มิ.ย. 64 by the Policy Support Unit APEC

รายงานของหน่วยสนับสนุนนโยบายของเอเปคแสดงให้เห็นว่าการระบาดของโควิด-19 ทำให้ห่วงโซ่อุปทานในภูมิภาคมีความชะงักงันและเน้นย้ำให้รัฐบาลของประเทศสมาชิกต้องพิจารณากลยุทธ์เพื่อสร้างความยืดหยุ่นของห่วงโซ่อุปทานในภูมิภาค

Dr. Akhmad Bayhaqi นักวิเคราะห์อาวุโสของหน่วยสนับสนุนนโยบายของเอเปคให้ความคิดเห็นต่อปัญหาดังกล่าวว่า ความกังวลที่เกี่ยวกับความยืดหยุ่นของห่วงโซ่อุปทานเกิดขึ้นจากผลสะท้อนของภาคธุรกิจชุมชน ซึ่งควรจะสามารถจัดการความยืดหยุ่นในระดับนโยบายได้

เอเปคสร้างมูลค่าเพิ่มการผลิต (manufacturing value added: MVA) ทั่วโลกกว่าร้อยละ 60 ในช่วงสองทศวรรษที่ผ่านมา โดยมี 4 ศูนย์กลางหลักในภูมิภาค แต่ภายหลังการระบาดของโควิด-19 ซึ่งส่งผลกระทบต่อศูนย์กลางทั้งสี่จึงนำไปสู่การชะงักงันของห่วงโซ่อุปทานอย่างรุนแรง ในช่วง 4 เดือนแรกของปี 2020 ภูมิภาคเอเปคมีการส่งออกลดลงร้อยละ 6.3 และการนำเข้าลดลงร้อยละ 5.5 เมื่อเทียบกับปี 2019

Satvinderjit Kaur Singh นักวิจัยของหน่วยสนับสนุนนโยบายของเอเปคกล่าวถึงปัญหาดังกล่าวที่เกิดว่า ความพยายามของภาคธุรกิจต่าง ๆ ในการลดต้นทุนห่วงโซ่อุปทานได้มุ่งเน้นไปยังการลดต้นทุนการผลิต การแยกส่วนและการควบรวมผู้จัดกา ซึ่งดูเหมือนจะเพิ่มความเสี่ยงและลดความยืดหยุ่นในห่วงโซ่อุปทาน การลดความเสี่ยงจากความชะงักกงัน คือ การสร้างความยืดหยุ่นในห่วงโซ่อุปทานมากกว่าในเวลานี้

อย่างไรก็ตาม การสร้างความยืดหยุ่นก็มีต้นทุน ห่วงโซ่อุปทานทั่วโลกเกิดจากการเชื่อมโยงทางธุรกิจที่ให้ผลลัพธ์ที่คุ้มค่าที่สุดเพื่อที่ภาคธุรกิจจะสามารถวางตำแหน่งของตัวเองสำหรับการแข่งขันในตลาดโลกได้ ผลกระทบจากโควิด-19 ทำให้ภาคธุรกิจยากที่จะเลือกประสิทธิภาพและความยืดหยุ่นที่มากขึ้น

Dr. Akhmad Bayhaqi ยังกล่าวเพิ่มเติมอีกว่า เราจำเป็นต้องมีการลงทุนเพื่อสร้างความยืดหยุ่นในห่วงโซ่อุปทานมากขึ้น ทั้งการปรับปรุงระบบการผลิตแบบทันเวลา (Just-in-time systems) การมีเทคโนโลยีที่เหมาะสมและกลยุทธ์อื่น ๆ เช่น กันชนในรูปของสินค้าคงคลัง การออกแบบแผนการรับมือการเคลื่อนไหวของห่วงโซ่อุปทานที่สามารถเพิ่มความยืดหยุ่นได้

รายงานของหน่วยสนับสนุนนโยบายของเอเปคยังระบุให้รัฐบาลของประเทศสมาชิกหลีดเลี่ยงการใช้นโยบายแทรกแซงที่ขัดขวางประสิทธิภาพของการกำหนดค่าห่วงโซ่อุปทานระดับโลก โดยแนะนำให้ผู้กำหนดนโยบายมองว่าการค้าโลกเป็นส่วนหนึ่งของวิธีแก้ปัญหาในการบรรลุผลความยืดหยุ่น แทนที่จะมองว่าเป็นความเปราะบางของห่วงโซ่อุปทาน

“รัฐบาลสามารถเน้นการส่งเสริมการเปลี่ยนผ่านดิจิทัลและทัศนวิสัยในห่วงโซ่อุปทาน (supply chain visibility) และส่งเสริมความร่วมมือระดับภูมิภาคด้านการค้าและการเปิดกว้างทางเศรษฐกิจ การดำเนินการและความร่วมมือด้านศุลกากรสามารถปรับปรุงได้โดยอาศัยเทคโนโลยีและระบบดิจิทัล” Dr. Akhmad Bayhaqi กล่าวทิ้งท้าย

รัฐบาลควรใช้ประโยชน์จากการถ่ายโอนความรู้และการเพิ่มผลผลิตที่ได้รับจากห่วงโซ่คุณค่าในระดับโลกสำหรับธุรกิจท้องถิ่นและสนับสนุนให้กลุ่มธุรกิจสามารถรักษาทักษะและองค์ความรู้ที่ได้รับจากห่วงโซ่อุปทานของตนเอง นอกจากนี้การปฏิรูปโครงสร้างอาจจะเป็นส่วนสำคัญในการพัฒนาสภาพแวดล้อมด้านกฎเกณฑ์และระเบียบที่มั่นคง ซึ่งจะช่วยให้ระบบห่วงโซ่คุณค่าระดับโลกสามารถปรับตัวและฟื้นตัวจากผลกระทบของโควิด-19 ได้

Dr. Rebecca Sta Maria ผู้อำนวยการบริหารของสำนักเลขาธิการเอเปคกล่าวสรุปไว้ว่า “ไม่มีวิธีการที่ง่ายในการแก้ไขความชะงักงันของห่วงโซ่อุปทาน จุดเน้นสำคัญของเศรษฐกิจในปัจจุบัน คือ การสร้างความยืดหยุ่น โดยพิจารณาห่วงโซ่อุปทานในภาพรวม การปรับระเบียบให้สอดคล้องกัน และการปรับเข้ากับกระบวนการดิจิทัลและการสร้างความซับซ้อนเล็กน้อยเพื่อให้เกิดความยืดหยุ่น สิ่งสำคัญในการก้าวไปข้างหน้า คือ การสร้างความมั่นใจและความไว้วางใจต่อคู่ค้าและการรวมกลุ่มในภูมิภาคที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้น การเชื่อมโยงวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมเป็นส่วนสำคัญของกลยุทธ์สำหรับเอเปคเพื่อการฟื้นฟูทางเศรษฐกิจที่ยืดหยุ่นและครอบคลุม”

กล่าวโดยสรุป หน่วยสนับสนุนนโยบายของเอเปคมองเห็นว่า การแพร่ระบาดของโควิด-19 ได้ส่งผลต่อทั้งภาคเอกชนและภาครัฐ โดยเฉพาะห่วงโซ่อุปทานที่เกิดความชะงักงันขึ้นจากทั่งผลกระทบของโรคและมาตรการควบคุมโรค เอเปคจึงเสนอแนะให้สร้างความยืดหยุ่นผ่านนโยบายการค้าเพื่อฟื้นฟูระบบเศรษฐกิจในภูมิภาคและสร้างความยืดหยุ่นของห่วงโซ่อุปทาน โดยมีลักษณะพื้นฐาน 4 ประการนี้รองรับ คือ

Robustness: แข็งแรงอย่างเพียงพอเพื่อรับมือกับการช็อกและวามเปลี่ยนแปลง

Agility: สามารถฟื้นตัวจากการช็อกได้อย่างรวดเร็ว

Flexibility: มีตัวเลือกการใช้ประโยชน์และทางเลือกอื่น ๆ ทั้งในเวลาปกติและเวลาการฟื้นฟู

Redundancy: สามารถผลิตกำลังการผลิตส่วนเกินที่เพียงพอ

เรียบเรียงโดย

นายศิวศิลป์ จุ้ยเจริญ, นักวิจัย

สถาบันอาณาบริเวณศึกษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

อ้างอิง

APEC. (28 May 2021). APEC Could Play a Role in Bolstering Supply Chain Resiliency. Retrieved from https://www.apec.org/Press/News-Releases/2021/0529_ARTA

รายงานฉบับเต็ม APEC Regional Trends Analysis, May 2021: Bolstering Supply Chains, Rebuilding Global Trade; Making Recovery Inclusive. Retrieved from https://www.apec.org/Publications/2021/05/APEC-Regional-Trends-Analysis—May-2021