วัคซีนโควิด-19 กับบทบาทและความร่วมมือของสมาชิกเอเปค

25 พ.ค. 64 สถาบันอาณาบริเวณศึกษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

หน่วยสนับสนุนนโยบายของเอเปค (APEC Policy Support Unit) เสนอแนะประเทศสมาชิกเอเปคสร้างความร่วมมือด้านสาธารณสุขและลดอุปสรรคในการเข้าถึงวัคซีน เพื่อต่อสู้กับวิกฤติสาธารณสุขจากปัญหาโควิด-19

ภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิกกำลังเผชิญกับการแพร่ระบาดของโควิด-19  โดยในปัจจุบันบางประเทศเริ่มตั้งหลักฟื้นฟูเศรษฐกิจและสังคมของประเทศได้ บางประเทศก็ยังไม่สามารถฟื้นฟูได้เต็มที่ จากรายงานของหน่วยสนับสนุนนโยบายของเอเปค (APEC Policy Support Unit) ในหัวข้อ “APEC Should Step Up Cooperation to Secure Vaccine Supply Lines: Report” เสนอแนะว่าประเทศสมาชิกของเอเปคควรเร่งดำเนินนโยบายและมาตรการทางการค้าและสร้างความร่วมมือในการต่อสู้กับวิกฤตการแพร่ระบาดของโควิด-19 ที่กำลังเกิดขึ้นในขณะนี้ ประเทศสมาชิกของเอเปคสามารถดำเนินนโยบายทางการค้าเพื่อทำให้เกิดการกระจายวัคซีนอย่างทั่วถึงให้กับประเทศต่างๆ และเอเปคควรใช้โอกาสนี้ในการริเริ่มที่จะขจัดอุปสรรคทางการค้าโดยเฉพาะมาตรการทางภาษีที่เกี่ยวข้องกับสินค้าวัคซีนและสินค้าอื่นที่เกี่ยวข้องในห่วงโซ่อุปทานการผลิตวัคซีนและหลีกเลี่ยงการใช้มาตรการกีดกันทางการค้าโดยเฉพาะการจำกัดการส่งออกวัคซีนและสินค้าที่เกี่ยวข้องให้กับประเทศอื่นๆ

ในปัจจุบันการจัดเก็บภาษีสำหรับวัคซีนในกลุ่มประเทศเอเปคโดยเฉลี่ยอยู่ที่ร้อยละ 0.8 ซึ่งถือว่าเป็นอัตราที่ต่ำมาก แต่อัตราภาษีสำหรับสินค้าอื่นที่เกี่ยวข้องในระบบห่วงโซ่อุปทานวัคซีนนั้นมีอัตราการจัดเก็บภาษีที่ค่อนข้างสูง ตัวอย่าง เช่น ผลิตภัณฑ์ที่จำเป็น เช่น สารละลายแอลกอฮอล์ อุปกรณ์แช่เย็น บรรจุภัณฑ์ และอุปกรณ์เก็บรักษา รวมทั้งขวดและจุกยางปิดขวดวัคซีน มีอัตราการจัดเก็บภาษีโดยเฉลี่ยมากกว่าร้อยละ 5 นอกจากนี้ในบางประเทศสมาชิกเอเปค อัตราภาษีนำเข้าสินค้าบางรายการที่เกี่ยวข้องกับวัคซีนสูงถึงร้อยละ 30

ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายของหน่วยสนับสนุนนโยบายของเอเปค (APEC Policy Support Unit) ระบุว่าประเทศสมาชิกของเอเปคควรมุ่งส่งเสริมและอำนวยความสะดวกสำหรับการค้าวัคซีน สินค้าสาธารณสุขและสินค้าอื่น ๆ โดยปริมาณวัคซีนโควิด-19 ส่วนใหญ่ในโลกถูกผลิตโดยประเทศสมาชิกเอเปค  อย่างไรก็ตามการการผลิตวัคซีนอาศัยห่วงโซ่อุปทานการผลิตที่กระจายไปตามประเทศต่างๆ ในเอเปคและทั่วโลกทำให้มีความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องทำให้ห่วงโซ่การผลิตวัคซีนเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้รายงานของหน่วยสนับสนุนนโยบายของเอเปค (APEC Policy Support Unit) ระบุว่าตั้งแต่เกิดการระบาดของโควิด-19 หลายๆ ประเทศในเอเปคมีการดำเนินนโยบายในการอำนวยความสะดวกทางการค้าให้กับผลิตภัณฑ์ทางการแพทย์รวมทั้งการปรับลดภาษีนำเข้าชั่วคราวให้กับสินค้าสาธารณสุข รวมถึงยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มและภาษีรายได้บางรายการ เพื่อลดอุปสรรคทางการค้าและสามารถเข้าถึงสินค้าสาธารณสุขได้

อย่างไรก็ตามมาตรการต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในปัจจุบันโดยส่วนใหญ่เป็นมาตรการระยะสั้นและนโยบายแบบชั่วคร่าว เพื่อให้เกิดผลลัพธ์เชิงนโยบายที่ดีกว่าและมีประสิทธิภาพมากขึ้น การดำเนินมาตรการเหล่านี้ควรเป็นมาตรการในระยะยาว และควรส่งเสริมให้เกิดความร่วมมือในทุกระดับไปพร้อมๆ กัน เช่น การดำเนินนโยบายเกี่ยวกับทรัพย์สินทางปัญญา เพื่อส่งเสริมให้มีการถ่ายทอดเทคโนโลยีเกี่ยวกับการผลิตวัคซีน การสร้างมาตรฐานการผลิตวัคซีนเพื่อเป็นการประกันคุณภาพของวัคซีนที่ผลิตโดยประเทศใดประเทศหนึ่ง มาตรการต่าง ๆ ข้างต้นไม่สามารถดำเนินได้โดยประเทศใดประเทศหนึ่งแต่เพียงลำพัง แต่มีความจำเป็นต้องได้รับความร่วมมือจากสมาชิกของเอเปคอย่างแข็งขัน เนื่องจากสถานการณ์ที่เกิดขึ้นในปัจจุบันเป็นสิ่งที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนมีความจำเป็นที่ต้องดำเนินนโยบายที่หลุดจากกรอบเดิมเพื่อหยุดยั้งวิกฤตในครั้งนี้

เอเปคจะเริ่มการจัดการประชุมระดับรัฐมนตรีการค้าในรูปแบบออนไลน์ภายใต้การนำของนิวซีแลนด์ในช่วงต้นเดือนมิถุนายนนี้ ประเด็นการค้าที่เกี่ยวข้องกับวัคซีนและสินค้าสาธารณสุขจะเป็นประเด็นหนึ่งในการหารือ ซึ่งเอเปคให้ความสำคัญและเชื่อว่ากรอบการค้าเสรี จะช่วยลดอุปสรรคสำหรับการส่งออกและนำเข้าวัคซีนและสินค้าสาธารณสุขที่เกี่ยวข้องและช่วยยุติการแพร่ระบาดของไวรัสได้

การประชุมในครั้งนี้ของรัฐมนตรีการค้าเอเปค จึงเป็นที่น่าจับตาอย่างยิ่งว่าสมาชิกเอเปคจะมีความเห็นต่อประเด็นดังกล่าวอย่างไร ท่ามกลางปัญหาการแพร่ระบาดของโควิด-19 ที่ยังคงรุนแรง และการเพิ่มขึ้นของความเหลื่อมล้ำระหว่างประเทศและการฟื้นฟูประเทศที่ไม่เท่าเทียมในยุคหลังโควิด-19

สรุปและเรียบเรียงโดย

นายศิวศิลป์ จุ้ยเจริญ, นักวิจัย

สถาบันอาณาบริเวณศึกษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

ที่มา

APEC Should Step Up Cooperation to Secure Vaccine Supply Lines: Report, https://www.apec.org/Press/News-Releases/2021/0518_Vaccine

รายงานฉบับเต็ม Promoting Trade in Vaccines and Related Supplies and Equipment, https://www.apec.org/Publications/2021/05/Promoting-Trade-in-Vaccines-and-Related-Supplies-and-Equipment