1 พ.ค. 2020 ลงทุนแมน

ชาวคิวบามีอายุขัยเฉลี่ยสูงถึง 79 ปี
ใกล้เคียงกับชาวอเมริกัน
และมากกว่าชาวไทยที่มีอายุขัยเฉลี่ย 77 ปี

ในขณะที่อัตราการเสียชีวิตของเด็กทารก มีเพียง 3.7 คน ต่อ 1,000 คน
น้อยกว่าไทยถึง 2 เท่า

คิวบามีระบบสาธารณสุขที่ครอบคลุมสำหรับทุกคน
และเป็นหนึ่งในประเทศที่มีระบบสาธารณสุขดีที่สุดในโลก
เทียบเท่ากับประเทศพัฒนาแล้วในยุโรปตะวันตก

ทั้งๆ ที่คิวบายังถูกจัดอยู่ในกลุ่มประเทศกำลังพัฒนา
และประสบปัญหาทางเศรษฐกิจมานานเนื่องจากถูกคว่ำบาตรจากสหรัฐอเมริกา

อะไรทำให้ประเทศเกาะกลางทะเลแคริบเบียน ที่มีประชากรเพียง 11 ล้านคนแห่งนี้
ก้าวขึ้นมาเป็นผู้นำด้านการแพทย์ของภูมิภาคลาตินอเมริกา?
ลงทุนแมนจะเล่าให้ฟัง

“ฟิเดล กัสโตร”
เป็นผู้นำการปฏิวัติของคิวบาในปี ค.ศ. 1959
และเป็นผู้เปลี่ยนแปลงการปกครองของคิวบาให้กลายเป็นระบอบคอมมิวนิสต์

ทำให้คิวบาเกิดความขัดแย้งกับสหรัฐอเมริกา ประเทศมหาอำนาจใกล้เคียง
จนถูกสหรัฐอเมริกาคว่ำบาตรทางการค้านับตั้งแต่ปี ค.ศ. 1960

ในปัจจุบัน คิวบาเป็นเพียง 1 ใน 5 ประเทศบนโลก
ที่ยังคงปกครองด้วยระบอบคอมมิวนิสต์

หนึ่งในอุดมการณ์ที่สำคัญของรัฐบาล ฟิเดล กัสโตร คือการสร้างความเท่าเทียมให้กับประชาชน
ให้ทุกคนได้เข้าถึงบริการของรัฐที่มีประสิทธิภาพ ทั้งด้านการศึกษา และสาธารณสุข

โดยเฉพาะในด้านสาธารณสุข มีการจัดให้สถานพยาบาลทุกแห่งเป็นของรัฐ
วางรากฐานนโยบายหลักประกันสุขภาพให้ประชาชน ให้การรักษาพยาบาลไม่มีค่าใช้จ่าย
และค่ายาส่วนใหญ่ จะได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาล

รัฐบาลทุ่มเทการลงทุนในการผลิตบุคลากรด้านสุขภาพ
โดยเฉพาะแพทย์และพยาบาลเพื่อให้รองรับกับนโยบายนี้
ส่งผลให้จำนวนแพทย์และพยาบาลของคิวบาเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ

รู้หรือไม่ว่า คิวบา เป็นประเทศที่มีสัดส่วนแพทย์ต่อประชากรมากที่สุดในโลก

ในประชากร 1,000 คน จะมีแพทย์อยู่ถึง 8.2 คน
หรือแพทย์ 1 คน ดูแลประชากรเพียง 122 คน

หากลองดูข้อมูลสัดส่วนของประเทศอื่นๆ
เยอรมนี แพทย์ 1 คน ดูแลประชากร 238 คน
สหรัฐอเมริกา แพทย์ 1 คน ดูแลประชากร 385 คน
ไทย แพทย์ 1 คน ดูแลประชากร 1,250 คน

เช่นเดียวกับสัดส่วนพยาบาล 1 คน ที่ดูแลประชากรคิวบาเพียง 128 คน
ซึ่งน้อยกว่าประเทศไทยเกือบ 3 เท่า

นอกจากจำนวนบุคลากรทางการแพทย์ที่มีมากแล้ว
สัดส่วนเตียงโรงพยาบาลต่อประชากรก็สูงมากเช่นกัน

ประชากรคิวบา 1,000 คน จะมีเตียงโรงพยาบาลรองรับถึง 5.2 เตียง
ซึ่งเป็นสัดส่วนที่ดีกว่าประเทศสวิตเซอร์แลนด์ สวีเดน และในยุโรปตะวันตกอีกหลายประเทศ

การทุ่มงบประมาณดูแลด้านสาธารณสุขอย่างมหาศาล
ส่งผลให้สุขอนามัยของชาวคิวบาจัดอยู่ในระดับเดียวกับประเทศพัฒนาแล้ว
และทุกคนสามารถเข้าถึงการรักษาโดยไม่ต้องเสียค่าใช้จ่าย

การมีแพทย์อยู่เป็นจำนวนมาก ทำให้มีการส่งทีมแพทย์บางส่วนไปให้ความช่วยเหลือในต่างประเทศ โดยเฉพาะในแถบลาตินอเมริกาซึ่งใช้ภาษาสเปนเช่นเดียวกัน

เวเนซุเอลา นับเป็นประเทศหนึ่ง ที่คิวบาได้ให้การช่วยเหลือด้วยการส่งแพทย์ และนักวิทยาศาสตร์
เพื่อไปพัฒนาระบบสาธารณสุขของเวเนซุเอลา
แลกกับการนำเข้าน้ำมันดิบในราคาไม่แพง

แต่เนื่องจากมาตรการคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจของสหรัฐอเมริกา
ทำให้คิวบาประสบปัญหาทางเศรษฐกิจ ขาดแคลนสินค้าอุปโภคบริโภคที่นำเข้าจากสหรัฐฯ
โดยเฉพาะ “ยารักษาโรค”

ความขาดแคลนทำให้รัฐบาลมีนโยบายส่งเสริมการวิจัยทางการแพทย์อย่างหนัก
โดยเฉพาะเวชภัณฑ์และยารักษาโรค เพื่อตอบสนองต่อความต้องการในประเทศ

ทำให้นอกจากด้านการแพทย์แล้ว
คิวบายังเป็นผู้นำในด้านชีวเภสัชภัณฑ์ (Biopharmaceutical) ของภูมิภาคลาตินอเมริกาอีกด้วย

ชีวเภสัชภัณฑ์ คือ ยาหรือเวชภัณฑ์ที่ถูกผลิตขึ้นมาจากสิ่งมีชีวิต ด้วยกระบวนการเทคโนโลยีชีวภาพ
เช่น วัคซีน, ฮอร์โมน และโปรตีนสำหรับรักษามะเร็ง

การพัฒนาเทคโนโลยีชีวภาพของคิวบา
เริ่มต้นจากการที่รัฐบาลทุ่มงบประมาณสร้างนักวิจัยรุ่นใหม่
และส่งนักวิจัยไปฝึกอบรมยังศูนย์วิจัยประเทศต่างๆ

รัฐบาลยังได้จัดตั้งสถาบันวิจัยและบริษัทยาหลายแห่ง
ทั้งสถาบัน CIGB (Center for Genetic Engineering and Biotechnology)
บริษัท BioCubaFarma
บริษัท CIMAB S.A.
เพื่อเน้นด้านการวิจัยเทคโนโลยีชีวภาพอย่างเข้มข้นทั้งภายในประเทศ
และทำการร่วมทุนเพื่อวิจัยร่วมกันกับประเทศอื่นๆ
เช่น CIGB ร่วมทุนกับสถาบันในประเทศจีน, CIMAB S.A. ร่วมทุนกับบริษัทในประเทศไทย

การมีแพทย์เป็นจำนวนมากของคิวบา ทำให้เกิดความร่วมมือระหว่างโรงเรียนแพทย์กับสถาบันวิจัยต่างๆ
จนคิวบาสามารถพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่ได้ด้วยตัวเอง เช่น วัคซีนป้องกันเยื่อหุ้มสมองอักเสบ

รัฐบาลคิวบาเชื่อว่าเทคโนโลยีชีวภาพจะเป็นเครื่องมือในการพัฒนาองค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์และพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศในท้ายที่สุด

ปัจจุบันยารักษาโรคเริ่มก้าวขึ้นมาเป็นสินค้าส่งออกหลักอันดับ 9 ของคิวบาในปี 2018
ด้วยมูลค่า 1,200 ล้านบาท
นับว่าเป็นจำนวนที่ไม่น้อย สำหรับประเทศเล็กๆ ที่ถูกมหาอำนาจกีดกันทางการค้า

แม้แต่ในยามเกิดวิกฤติโควิด-19 ที่ลุกลามมาถึงภูมิภาคลาตินอเมริกา
คิวบามีจำนวนผู้ป่วยเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ จนถึงหลักพันคน
และไม่สามารถนำเข้ายาจากสหรัฐอเมริกาได้ เนื่องจากถูกกีดกันทางการค้า

แต่นั่นก็ไม่ใช่ปัญหา..

สถาบัน CIGB ซึ่งมีการร่วมทุนกับบริษัทยาในประเทศจีน
ได้มีการเตรียมผลิตยาในกลุ่ม Interferon ซึ่งเป็นหนึ่งในยาชีวภาพที่ใช้ในการรักษาโควิด-19

ในขณะที่ BioCubaFarma ก็ได้เตรียมการผลิตยากลุ่มอื่นๆ ที่ใช้รักษาโควิด-19
เช่น ยาต้านไวรัส HIV ให้เพียงพอกับความต้องการในประเทศ

ผลจากการที่มีระบบสาธารณสุขที่ดี มีการรักษาที่มีประสิทธิภาพ และการมีสถาบันวิจัยที่แข็งแกร่ง
ทำให้คิวบาสามารถควบคุมการระบาดได้ดีในระดับหนึ่ง

อัตราการเสียชีวิตของผู้ป่วยโควิด-19 ในคิวบาอยู่ที่ประมาณ 4%
น้อยกว่าหลายประเทศในยุโรป
ทั้งๆ ที่สัดส่วนผู้สูงอายุมากกว่า 65 ปี ของคิวบามีอยู่ถึง 16% ของประชากร ซึ่งใกล้เคียงกับของยุโรป

คิวบาจึงเป็นกรณีศึกษาที่น่าสนใจ
เพราะ 1 ในปัจจัย 4 ของมนุษย์ คือ “ยารักษาโรค”

การทุ่มเทพัฒนาด้านการแพทย์และเทคโนโลยีชีวภาพมาอย่างยาวนาน
จะเป็นหนึ่งในปัจจัยที่ช่วยให้เศรษฐกิจของประเทศเล็กๆ แห่งนี้เติบโตขึ้น

CR: ลงทุนแมน